W sobotę 21 marca zapraszamy na wykład zatytułowany „Graficzny wymiar muzyki”. Wykład poprowadzi znany, warszawski krytyk sztuki, kurator wystaw i dziennikarz – Jerzy Brukwicki. Będzie to już kolejne spotkanie z nim w naszym Muzeum. Początek o godzinie 15:00 w sali wystaw czasowych Muzeum Regionalnego w Opocznie.
Muzyka jest dziedziną sztuki niewidzialną, lecz słyszalną. Czy na pewno? Czy istnieje materialny wymiar muzyki? Jak zobrazowano dźwięk? Podstawowym znakiem graficznym w muzyce jest nuta zapisana na pięciolinii. Określa ona wysokość i czas trwania pojedynczego dźwięku, jego relatywne wartości rytmiczne. Istotną rolę w „widzeniu” muzyki urzeczywistniają także pozostałe elementy notacji muzycznej, odzwierciedlające strukturę i konstrukcję dzieła muzycznego i umożliwiające jego zapisanie i odtworzenie, ukazujące niemal wszystkie tajemnice świata dźwięków, harmonii, melodyki, rytmiki, dynamiki, ekspresji oraz artykulacji. Twórczość kompozytorską dokumentują partytury, będące skupiskiem nut zapisanych na papierze lub utrwalonych w inny sposób (np. rysunkowe, graficzne lub malarskie szkice i przestrzenne obiekty przekazujące intencje i cele twórcy). Partyturę, która jest pomostem pomiędzy ideą kompozytorską a jej wykonaniem, należy czytać wyobraźnią. Historia nut jest dłuższa i bardziej skomplikowana niż historia liter, z których układów rodzą się słowa. Zapisy muzyczne przez wieki ulegały przeróżnym przeobrażeniom i modyfikacjom. Stosowane współcześnie pismo nutowe ukształtowało się ostatecznie ponad trzysta lat temu. Składa się ono z pięciolinii, nut, kluczy, pauz, cyfrowych oznaczeń rytmu, liter i słów określających tempo i dynamikę utworów, przebieg melodii. Z jego zasad korzystali Bach, Haydn, Mozart, Beethoven, Schubert, Chopin, Liszt, Moniuszko, Czajkowski, Ravel, Szymanowski, Debussy, Grieg, Gershwin, Bacewicz, Lutosławski, Penderecki, Górecki, Kilar. Nowoczesne rozwiązania w piśmie muzycznym przyniósł XX wiek. Nowe strategie muzyczne wymagały nowych form i kodów pisma muzycznego. Zaczęto muzykę zapisywać nie tylko za pomocą nut. Wykorzystuje się różne schematy plastyczne, diagramy, struktury alchemiczne, przyrodnicze i elektroniczne, drzewa genealogiczne, kolory. Nowa forma zapisu nutowego zyskała popularność w latach 50. XX wieku dzięki Cage’owi, Feldmanowi, Xenakisowi, Ligetiemu, Crumbowi, Lutosławskiemu, Pendereckiemu, Schäfferowi.
Spotkanie „Graficzny wymiar muzyki” to opowieść nie tylko o wizualnej formie jej zapisu, o systemach odzwierciedlających konstrukcję dzieła muzycznego, ukazujących jego zapisanie i odtworzenie, o wkładzie polskich artystów w przekształcenia obrazu muzyki, ale i o dziejach jedynej maszyny do pisania nut.
