Muzeum Regionalne w Opocznie zaprasza na promocję wyjątkowej książki – wspomnień Ireny z Sęp-Szarzyńskich Spychałowej „Droga do domu” w opracowaniu ks. dr. hab. prof. UAM w Poznaniu Jana Grzeszczaka. Promocja odbędzie się w piątek 18 września 2026 r. o godzinie 17:00 w opoczyńskim Muzeum, plac Zamkowy 1. Spotkanie odbędzie się w ramach działalności Jarocińsko-Opoczyńskiego Stowarzyszenia „Wspólna Pamięć”.
Książka o pozornie niewiele mówiącym tytule, kryje pasjonującą opowieść dotyczącą przede wszystkim okresu wojny i okupacji 1939-1945. Osobiste przeżycia krewnej polskiego poety przełomu renesansu i baroku Mikołaja Sęp-Szarzyńskiego, w ogromnej większości dotyczą regionu opoczyńskiego. Irena Spychałowa (1908-1992) była ziemianką, przed wojną posiadała majątek Obory koło Pleszewa w Wielkopolsce. Po wybuchu II wojny światowej została wysiedlona przez Niemców do Generalnej Guberni. Jesienią 1940 r. trafiła do podopoczyńskiego Paradyża. To tutaj spędziła praktycznie cały okres okupacji, aż do lutego 1945 r. Będąc osobą wykształconą znalazła zatrudnienie w okupacyjnej administracji rolnej. Każdą sposobność wykorzystywała by pomagać tutejszym mieszkańcom. Irena bardzo szybko nawiązała kontakt z ruchem oporu stając się żołnierzem Armii Krajowej.
Irena z Sęp-Szarzyńskich Spychałowa obdarzona była wyśmienitą spostrzegawczością i jeszcze lepszą pamięcią. Dlatego jej spisane po latach wspomnienia obfitują w całe mnóstwo bezcennych detali dotyczących przede wszystkim codziennego życia w brutalnych realiach niemieckiej okupacji na Ziemi Opoczyńskiej oraz funkcjonowania i walki polskiej konspiracji AK. Autorka przywołuje dziesiątki lokalnych wydarzeń i ich uczestników, przytaczając bezbłędnie imiona, nazwiska oraz wojenne pseudonimy. Z dokładnością umiejscawia je w czasie. Na szczególną uwagę zasługują niezwykle barwne, wręcz filmowe opisy tragicznych w skutkach walk wielkiej ofensywy styczniowej Armii Czerwonej, które przetaczały się przez Paradyż i cały region opoczyński w styczniu 1945 r.
Naukowego opracowania wspomnień pojął się ks. dr. hab. prof. UAM Jan Grzeszczak – duchowny, filozof i teolog. Dzięki temu „Droga do domu” nie jest typową biografią wspomnieniową. Profesor Grzeszczak wykorzystuje historię Ireny Spychałowej jako punkt wyjścia do refleksji filozoficznej i teologicznej nad ludzkim losem. Historia bohaterki została odczytana również w perspektywie pytań o cierpienie, odpowiedzialność, nadzieję, przemijanie i sens ludzkiego życia. Książka ukazuje także dramat utraty rodzinnego domu, majątku i dawnego świata polskiego ziemiaństwa.
„Droga do domu” jest więc nie lada gratką czytelniczą dla wszystkich zainteresowanych lokalną historią II wojny światowej, ale także schyłkowym okresem polskiego ziemiaństwa.
