18 września w Muzeum Regionalnym w Opocznie odbyła się promocja długo wyczekiwanej książki wspomnieniowej – „Droga do domu” Ireny z Sęp-Szarzyńskich Spychałowej w opracowaniu ks. dr. hab. prof. UAM w Poznaniu Jana Grzeszczaka. Spotkanie odbyło się w ramach działalności Jarocińsko-Opoczyńskiego Stowarzyszenia „Wspólna Pamięć”.
Osobiste przeżycia krewnej polskiego poety przełomu renesansu i baroku Mikołaja Sęp-Szarzyńskiego, w ogromnej większości dotyczą regionu opoczyńskiego. Irena Spychałowa (1908-1992) była ziemianką, przed wojną posiadała majątek Obory koło Pleszewa w Wielkopolsce. Po wybuchu II wojny światowej została wysiedlona przez Niemców do Generalnej Guberni. Jesienią 1940 r. trafiła do podopoczyńskiego Paradyża. To tutaj spędziła praktycznie cały okres okupacji, aż do lutego 1945 r. Będąc osobą wykształconą znalazła zatrudnienie w okupacyjnej administracji rolnej. Każdą sposobność wykorzystywała by pomagać tutejszym mieszkańcom. Bardzo szybko nawiązała kontakt z ruchem oporu stając się żołnierzem Armii Krajowej.
W piątkowej promocji udział wzięli między innymi: burmistrz Żarnowa dr Krzysztof Nawrocki, wójt Gminy Aleksandrów dr Paweł Mamrot, wójt Gminy Paradyż Wojciech Rudalski, pochodząca ze Sławna prof. Maria Dębowska (Katolicki Uniwersytet Lubelski), prezes Polskiej Unii Ceramicznej dr Ferdynand Gacki, dyrektor Szkoły Podstawowej nr 3 w Opocznie Marek Zieliński, przedstawiciele Opoczyńskiego Stowarzyszenia Historycznego „HUBAL” oraz Stowarzyszenia Razem dla Gminy Mniszków, kronikarka dziejów Paradyża i okolic Jadwiga Bochniak, prowadzący portal internetowy „Dawny Paradyż” Dawid Woźniak a także opoczyńscy seniorzy.
Spotkanie otworzył dyrektor opoczyńskiego Muzeum Adam Grabowski, który przedstawił sylwetkę ks. prof. Jana Grzeszczaka. Dalszą część promocji poprowadził już sam autor opracowania. Profesor w bardzo obszernej prezentacji nakreślił historyczne tło przygotowanych wspomnień, podkreślił też znaczącą pomoc i wkład Muzeum Regionalnego w Opocznie w powstaniu tego wydawnictwa.
Irena z Sęp-Szarzyńskich Spychałowa obdarzona była wyśmienitą spostrzegawczością i jeszcze lepszą pamięcią. Dlatego jej spisane po latach wspomnienia obfitują w całe mnóstwo bezcennych detali dotyczących przede wszystkim codziennego życia w brutalnych realiach niemieckiej okupacji na Ziemi Opoczyńskiej oraz funkcjonowania i walki polskiej konspiracji AK. Autorka przywołuje dziesiątki lokalnych wydarzeń i ich uczestników, przytaczając bezbłędnie imiona, nazwiska oraz wojenne pseudonimy. Z dokładnością umiejscawia je w czasie. Na szczególną uwagę zasługują niezwykle barwne, wręcz filmowe opisy tragicznych w skutkach walk wielkiej ofensywy styczniowej Armii Czerwonej, które przetaczały się przez Paradyż i cały region opoczyński w styczniu 1945 r.
Naukowego opracowania wspomnień pojął się ks. dr. hab. prof. UAM Jan Grzeszczak – duchowny, filozof i teolog. Dzięki temu „Droga do domu” nie jest typową biografią wspomnieniową. Profesor Grzeszczak wykorzystuje historię Ireny Spychałowej jako punkt wyjścia do refleksji filozoficznej i teologicznej nad ludzkim losem. Historia bohaterki została odczytana również w perspektywie pytań o cierpienie, odpowiedzialność, nadzieję, przemijanie i sens ludzkiego życia. Książka ukazuje także dramat utraty rodzinnego domu, majątku i dawnego świata polskiego ziemiaństwa.
„Droga do domu” jest więc nie lada gratką czytelniczą dla wszystkich zainteresowanych lokalną historią II wojny światowej, ale także schyłkowym okresem polskiego ziemiaństwa.
Książkę można zakupić w Muzeum Regionalnym w Opocznie, także drogą wysyłkową.
